Nieuws

De banken hebben de economie in een crisis gebracht, maar de tijd van de uitzonderlijke winsten is blijkbaar niet voorbij. Spijts de geruchten over salarisbeperkingen, zitten de bonussen naar verluidt nog altijd in de lift. Kian Abouhossein van J.P.Morgan rekent voor dat de acht grootste Amerikaanse en Europese banken aan de 141.000 personeelsleden van hun investeringsbanken 543.000 dollar per werknemer zullen uitbetalen, niet zoveel minder dan de piek van 2007. De banken gaan hun gedrag niet veranderen, tenzij de regulators en wetgevers hen daartoe dwingen.

Nochtans zijn het vooral de bonussen die systeembanken aanzetten tot het nemen van extra risico's die een gevaar voor de belastingbetaler uitmaken. Vandaar het concrete voorstel van Paul Volcker dat banken met door de overheid verzekerde deposito's geen posities voor eigen rekening meer mogen innemen, zodat ze niet kunnen speculeren met het geld van het publiek. Als banken zoals Goldman Sachs gokken met het geld van hun eigenaars, heeft men daar veel minder problemen mee. Voorlopig lijkt het erop dat Goldman zijn risico's goed weet te beheersen, tot bewijs van het tegendeel.

Wanneer banken en verzekeraars zoals AIG te groot zijn om ze te laten omvallen, staan de regeringen en de monetaire autoriteiten voor een groot probleem. Het is onvermijdelijk dat van dat soort situatie misbruik wordt gemaakt. Grote banken nemen enorme risico's: als het meevalt, is het resultaat voor de traders, het management en de aandeelhouders (en natuurlijk pikt de staat ook een flink graantje mee), maar als het fout loopt is het verlies voor de belastingbetaler.

Vandaar het idee van een 'wilsbeschikking' waarbij grootbanken moeten aangeven wie precies de verliezen zal dragen bij een staking van betaling. Zo zou men een bank die faalt op een snelle en ordelijke manier kunnen afsluiten, om de onderdelen op andere plaatsen onder te brengen. Dat betekent dus ook een terugkeer naar een zuiverdere vorm van kapitalisme. Investeerders in financiële instellingen, in het bijzonder obligatiehouders, zullen weten dat ze (een stuk van) hun geld kwijt zijn als ze geld geleend hebben aan een falende bank.

Onder zo'n regeling moeten de deposito's van het grote publiek tot een bepaald bedrag door een Waarborgfonds verzekerd worden. Andere crediteuren van banken moeten natuurlijk ook de mogelijkheid hebben hun risico's via een verzekering af te dekken. De verhandeling van dergelijke verzekeringen via een beurs zou ertoe leiden dat banken hun verliesmakende posities niet meer kunnen verbergen. Als een bank minder betrouwbaar is, zal haar verzekering duurder worden.

Veel nieuwe ideeën dus. We zullen de komende maanden zien wat ervan terechtkomt, en wanneer de banken terug tot de goede huisvaderaandelen gerekend kunnen worden.