Nieuws

Vlak na de Tweede Wereldoorlog hebben economen onze regeringen geleerd dat ze problemen kunnen uitstellen en zelfs oplossen door 'ingebouwde stabilisatoren' te creëren. Tijdens de terugloopfase van de normale 5 à 6 jarige cyclus zal een overheidsdeficit de impact van een terugval van het inkomen en van de tewerkstelling verminderen. De toepassing van die gedachte creëerde zo zijn eigen problemen, maar de crisissen werden ermee afgezwakt. Als gevolg daarvan zit de economie nu in een recessie waarvan zeer weinigen de ernst aanvoelen. Door het deficit op de begroting en dus de staatsschuld te laten toenemen, wordt de crisis een paar jaar of langer uitgesteld. Volgens de Keynesiaanse theorie zou de economie door dat deficit gestimuleerd moeten worden. Maar afgezien van wat voorraadaanvullingen herstelt de economie (voorlopig?) bijna niet.

Wat is er aan de hand? De vroeger zo vaak geprezen uitgavedrift van de Amerikaanse consument ligt aan de oorzaak van deze crisis. In de VS kunnen consumenten vrij lenen tot 80% van de waarde van hun woning en ook de intrest fiscaal tegen hun inkomen afzetten. Door jarenlang intens gebruik van die mogelijkheid zaten de Amerikaanse gezinnen met torenhoge schulden. En omdat de waarde van de meeste woningen gehalveerd is, vragen de banken nu versnelde terugbetaling.

Het proces van schuldafbouw bevindt zich nog in de beginfase en zolang het 'ontwinden' van deze enorme schuld doorgaat, zal de consumentenvraag, en daarmee het niveau van de Amerikaanse productie en import, negatieve cijfers te zien geven. Dus gaan Amerikaanse shoppingcentra dicht en draaien vele fabrieken met vertraging of sluiten ze. En in zover Europa en Amerika feitelijk één geïntegreerde economie uitmaken, delen wij mee in deze crisis, die nog lang kan aanhouden. Een goed deel van de weggevallen Amerikaanse afzetmarkt zal niet cyclisch weer verschijnen. De Europese capaciteit moet elders opgevuld worden.

Tijdens het afbouwen van de Amerikaanse schuld helpt een politiek van ruim geld met lage intrestvoeten, die massaal georganiseerd wordt door de Amerikaanse centrale bank. De onder President Bush reeds fel gestegen schuld van de Amerikaanse overheid neemt aan een ongezien tempo toe. De kwaliteit van de activa van de centrale bank (FED) zakt zienderogen. In dit verkiezingsjaar voor het Congres komt een populistische massabeweging tegen het beleid in opstand en breekt bliksemsnel door onder de naam 'The Tea Party'. Dat kan het beleid in de VS op een onvoorspelbare manier verstoren.

De gezinnen in de eurozone hebben in vergelijking met de Amerikanen bijna geen schuld. De huidige lage intrestvoeten maken het beleggers bijzonder moeilijk. Ze leven met deflatie vandaag en verwachten een hogere inflatie binnen enkele jaren. Als de intrestvoeten uiteindelijk toch moeten stijgen, wil niemand langer lopende obligaties kopen. Het grote gevaar is dat men aandelen gaat kopen omdat spaargeld niets opbrengt. De beurs is na de stijging van het voorbije jaar niet meer goedkoop. Aandelenmarkten pieken meestal bij bijzonder lage intrestvoeten. Er zit dus niets anders op dan liquide te blijven en af te wachten.